SOS εκπέμπουν τα ιστορικά καρνάγια της Ελλάδας: Μία ναυπηγική παράδοση 2.000 ετών που χάνεται

Σύρος, Θάσος, Κουφονήσια, Πέραμα, Πόρος, Γαλαξίδι... Ο κατάλογος είναι τόσο μεγάλος που θα χρειαζόταν σελίδες επί σελίδων για να καταγραφούν όλα τα παλιά καρνάγια ή ταρσανάδες ανά την επικράτεια που τελούν σήμερα υπό εξαφάνιση, αληθινοί θύλακες πολιτισμού και ιστορίας 2000 χρόνων ναυπηγικής τέχνης.
Στην αρχή αποτελούσαν χώρους μόνο για μικρές επισκευαστικές κυρίως δραστηριότητες. Εν συνεχεία, όμως, αναλάμβαναν τη ναυπήγηση μεγαλύτερων σκαφών. Μετά την Παλιγγενεσία οι πρώτες ναυπηγικές μονάδες ήταν τα μεγάλα καρνάγια της εποχής που βρίσκονταν στο Γαλαξίδι, τη Σύρο και στον Πόρο. Πολύ αργότερα άρχισαν ν΄ αναπτύσσονται επίσης και σ΄ άλλα νησιά όπως στην Αίγινα και βεβαίως στον Πειραιά και ειδικότερα στη περιοχή του Περάματος.
Αυτές οι μικρές μονάδες απετέλεσαν τη «μαγιά» του ναυπηγικού θαύματος που ακολούθησε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να μετατραπεί σε μία από τις μεγαλύτερες δεξαμενές της Μεσογείου.
Όπως σημειώνει η Αντωνία Μποτωνάκη-Παπαδομανωλάκη σε κείμενο της στον ιστότοπο http://oitylo.com (απ' όπου προέρχεται και η φωτογραφία στην κεφαλή του άρθρου), με τίτλο «Τα Καρνάγια: Το τέλος μιας ιστορίας αιώνων»:
Νεώρια στην αρχαιότητα, καρνάγια στις μέρες μας, λέγονται οι τόποι κατασκευής ξύλινων πλοίων. Ναυτικός λαός οι Έλληνες πορεύονταν στους δρόμους της θάλασσας σαν έμποροι, σαν καταχτητές, σαν πειρατές, σαν μπουρλοτιέρηδες. Τα καρνάγια ήταν διάσπαρτα στη νησιωτική Ελλάδα αλλά και στα λιμάνια της ηπειρωτικής, κατασκευάζοντας σκαριά γερά, όμορφα, μεγαλόπρεπα χιλιοπλουμισμένα, από ξύλο και μπρούτζο.
Γενιές ολόκληρες καραβομαραγκών κληρονομούσαν στους γόνους τους την τέχνη, το μεράκι και την αγάπη για τη δουλειά.
Τριήρεις στα χρόνια τα παλιά, σκούνες, καΐκια, ιστιοφόρα, καράβια όλων των λογιών και των σχεδίων αργότερα, δουλεύονταν στο χέρι από στρατιές μαστόρων επιτήδειων και φίλεργων για να γλιστρήσουν έτοιμα και γυαλιστερά από τα βάζα στη θάλασσα, για τα μεγάλα τους ταξίδια.Οι κορμοί των δέντρων απλωμένοι έξω από τα καρνάγια περίμεναν να δουλευτούν με υπομονή και φαντασία.
Μελίσσι βουερό κάθε καρνάγιο, καθώς δεκάδες μάστοροι δούλευαν ασταμάτητα με την αλμύρα της θάλασσας να σκάβει τα πρόσωπά τους.
Κάθε σκαρί που τέλειωνε σήμαινε και μια γιορτή κι' ένα πανηγύρι. Σπονδή στον Ποσειδώνα τότε, ευχή στον Αη Νικόλα μετά.
Όλα τούτα όμως αργά και σταθερά τελειώνουν. Το χθες γίνεται σφυγμός ολοένα και πιο αργός. Τα καρνάγια αδειάζουν και ερημώνουν. Οι καραβομαραγκοί, οι μπογιατζήδες, οι τεχνίτες των ξύλινων σκαριών όλο και λιγοστεύουν. Τα παλιά ναυπηγεία σε πολλά νησιά, είναι παράγκες που χάσκουν τραυματισμένες από χειμώνες και λιοπύρια που τις χτυπούν. Σκουριά και σαπίλα και φύκια στοιβαγμένα, συνθέτουν ένα άλλο μελαγχολικό σκηνικό. Σταμάτησαν άραγε οι Ρωμιοί να φτιάχνουνε καράβια; Όχι βέβαια. Έλληνας και θάλασσα είναι δεσμός ιερός και άρρηκτος.
Ήρθε όμως μια άλλη λογική, πιο σύγχρονη Ευρωπαϊκή, που ορίζει ότι τα πλοία πρέπει να κατασκευάζονται από μέταλλο και πλαστικό. Τα μεγάλα ναυπηγεία είναι συντονισμένα στις νέες ντιρεκτίβες.
Μάρτυρας αυτής της κατάστασης ένας παλαιός καραβομαραγκός του Κουφονησίου, ο κος Μιχάλης Πράσινος, ο οποίο αναφέρει στον ιστότοπο www.bluestarferries.gr, σχετικά με έλλειψη νέων καραβομαραγκών στα καρνάγια και την δημοφιλία των πλαστικών σκαφών εις βάρος των ξύλινων:
Με τα χρόνια κατάφερα να νοικιάσω το δικό μου καρνάγιο όπου συνέχισα να επισκευάζω με τον αδερφό μου καΐκια με τον παραδοσιακό τρόπο, χρησιμοποιώντας σκαλωσιές, φαλάγγια, µποτέλια κτλ. Σήμερα, 45 χρόνια μετά, εξακολουθώ να εργάζομαι στο ίδιο καρνάγιο, μόνο που πλέον είναι δικής μας ιδιοκτησίας. Κάθε μέρα βγάζουμε τα σκάφη, τα πλένουμε, τα βάφουμε και επιδιορθώνουμε όλες τους τις ζημιές. Το ξύλο όπως και το καΐκι το βλέπω σαν κάτι ζωντανό... Το νοιάζομαι και το πονάω! Για εμένα τα καΐκια και η θάλασσα είναι ζωή μου και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει...
Ο κος Μιχάλης Πράσινος θυμάται, όταν ήταν ακόμη 8 χρονών, να παίρνει τον μικρότερο αδερφό του Γιάννη από το χέρι, μετά το σχολείο και να τρέχουν στο καρνάγιο του κύριου Νικήτα Βάσαλου για να μάθουν πώς χρησιμοποιείται το σκεπάρνι και η ματσόλα, τα δύο βασικά εργαλεία ενός καραβομαραγκού. Τότε ο κυρ-Νικήτας δούλευε και με τον περίφημο τεχνίτη Μανώλη Ψαρρό, ο οποίος έβγαζε τα καλύτερα τρεχαντήρια στην Ελλάδα. 
Μία γενιά και μία «πάστα» ανθρώπων που τείνει πλέον να εκλείψει παίρνοντας μαζί της ένα από τα ζωτικότερα κομμάτια της ελληνικής ιστορίας.
Παρακολουθήστε σχετικό βίντεο:

Στην Σαντορίνη μας όμως, τι συμβαίνει; 
 Φαίνεται πως ΔΕΝ χάθηκαν όλα...
Η πρώτη βουτιά για τον «Γαρμπή»

Η πρώτη βουτιά για τον «Γαρμπή»

Γράφει η ΕΥΑ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ

Να εξευμενίσουν τον κακό καιρό που πολλές φορές απομονώνει το νησί τους προσδοκούν οι λεμβούχοι της Σαντορίνης, βαφτίζοντας το νέο υπερσύγχρονο σκάφος που κατασκεύασαν στο καρνάγιο τους, στη Βλυχάδα, με το όνομα «Γαρμπής». Το νεόδμητο πλοίο, μήκους 26 μέτρων, τη Δευτέρα θα πέσει στη θάλασσα και σε λιγότερο από ένα μήνα θα κάνει το παρθενικό του ταξίδι.

Την καθέλκυσή του και την τελετή της βάφτισής του θα παρακολουθήσουν τα μεγαλύτερα ονόματα του ελληνικού και ξένου εφοπλιστικού λόμπι, καθώς επίσης φορείς σχετικοί με το θέμα του τουρισμού και της κρουαζιέρας, οι οποίοι αναμένεται να φτάσουν στη Σαντορίνη αυτές τις ημέρες.
Το σκάφος είναι εφοδιασμένο με ό,τι πιο σύγχρονο ναυτικό όργανο κυκλοφορεί στον κόσμο και είναι κατασκευασμένο εξ ολοκλήρου στο πανέμορφο κυκλαδίτικο νησί με τα πιο υψηλά στάνταρ ασφάλειας και ναυσιπλοΐας. Μιλώντας στην «Espresso» ο πρόεδρος της Ενωσης Λεμβούχων, Μάκης Κανακάρης, τόνισε ότι ο «Γαρμπής» είναι ένα σκάφος 26 μέτρων που κατασκευάστηκε στη Σαντορίνη από εμάς τους λεμβούχους με τη βοήθεια τεχνικού συμβούλου και εξωτερικών συνεργατών: «Πρόκειται για ένα επιβατικό τουριστικό πλοίο που χωράει 220 επιβάτες και θα εξυπηρετεί τα κρουαζιερόπλοια που καταπλέουν στη Σαντορίνη. Δηλαδή, θα δραστηριοποιείται κατά την αποβίβαση των ταξιδιωτών και τη μεταφορά τους στο νησί, ενώ τις ελεύθερες ημέρες του (που δεν θα χρειάζεται στη Σαντορίνη) θα πηγαίνει περιηγητές ημερήσιες εκδρομές στα γειτονικά νησιά, όπως είναι η Ιος, η Φολέγανδρος, η Σίκινος και η Ανάφη».
Οπως είπε ο κ. Κανακάρης, τη Δευτέρα θα καθελκυστεί στη Βλυχάδα της Σαντορίνης (που είναι ένα αλιευτικό καταφύγιο και βρίσκεται στο νότιο τμήμα του νησιού), όπου κατασκευάζεται. Ο ίδιος ανέφερε ότι το προσωπικό της Ενωσης Λεμβούχων αριθμεί τριάντα άτομα, ενώ τα εξωτερικά χέρια που βοηθούν στην κατασκευή είναι επίσης πολλά: «Η κατασκευή του “Γαρμπή” έγινε με χρήματα της Eνωσης Λεμβούχων. Υπάρχουν 17 συμπλοιοκτήτες, ενώ να σημειώσω ότι έχουμε ήδη φτιάξει 22 σκάφη. Το συγκεκριμένο, όμως, έχει την ιδιομορφία ότι κατασκευάστηκε στη Σαντορίνη, είναι το πιο μεγάλο και το πιο σύγχρονο σκάφος και είμαστε πολύ περήφανοι γι' αυτό».
Ο εξευμενισμός των ανέμων
Θάλασσα, αν μη τι άλλο, θυμίζει το όνομα του καραβιού και όπως μας εξήγησε ο πρόεδρος της Eνωσης Λεμβούχων: «Θα το βαφτίσουμε έτσι με σκοπό να εξευμενίσουμε την οργή του καιρού, γιατί όταν φυσάει νοτιοδυτικός άνεμος, δηλαδή ο Γαρμπής, η Σαντορίνη αποκλείεται και από θάλασσα και από αέρα».
Σύμφωνα με τη μυθολογία, οι άνεμοι ήταν παιδιά του θεού Αιόλου. Οι άνεμοι με τα «Γ» (Γραίγος και Γαρμπής) φυσούν αντίθετα. Για τους Βενετσιάνους ο βορειοδυτικός άνεμος ήταν ο Grego, δηλαδή ο άνεμος που έρχεται από τη χώρα των Γραικών (των Ελλήνων). Από την άλλη πλευρά έρχεται ο Γαρμπής, λέξη καταγόμενη από το βενετσιάνικο garbin και το αραβικό garbī (δύση). Λίβας είναι το ελληνικό του όνομα, αλλά δεν συνηθίζεται από τους ναυτικούς. Εάν κάποιος θυμάται έναν από τους δύο, είναι εύκολο να θυμάται και τον άλλον, γιατί είναι οι μόνοι που ξεκινάνε από το γράμμα «Γ» και βρίσκεται ο ένας απέναντι από τον άλλο.
Οι άλλοι άνεμοι είναι ο Βοριάς, γνωστός ως Τραμουντάνα, ο Νοτιάς που φέρνει ζέστη (για τους ναυτικούς φυσάει Οστρια) και ο Λεβάντες που είναι ο ανατολικός άνεμος. Από τη Δύση φυσάει ο Πουνέντες (η ελληνική ονομασία του ανέμου αυτού είναι Ζέφυρος), από τα βορειοανατολικά έρχεται ο Μαΐστρος (συχνά αναφέρεται και ως μαϊστράλι) και τέλος ο νοτιοδυτικός άνεμος, που για τους ναυτικούς είναι ο Σιρόκος.





Βρέθηκα σήμερα ξημερώματα στη Βλυχάδα για να παρακολουθήσω την καθέλκυση του Γαρμπή. Ενός σκάφους που για πρώτη φορά στην ιστορία του νησιού κατασκευάστηκε στη Σαντορίνη. Έζησα λεπτό προς λεπτό την αγωνία των ανθρώπων της Ένωσης Λεμβούχων σε όλη τη διάρκεια της επιχείρησης, αλλά και τα δάκρυα χαράς όλων , όταν ο Γαρμπής κάθισε μαλακά και με επιτυχία στη θάλασσα.
Ήταν μια γιγαντιαία επιχείρηση μεταφοράς του 50 τόνων 28μετρου σκάφους που κατασκευάστηκε με μεράκι και αγάπη στο καρνάγιο της
Ένωσης στην Βλυχάδα.
Από νωρίς το πρωί μια γιγαντιαία νταλίκα είχε φορτώσει με μεγάλη προσοχή τον ΓΑΡΜΠΗ και άρχισε η μεταφορά του στο Αλιευτικό καταφύγιο.
Μέτρο – μέτρο, με την αγωνία να κορυφώνεται όταν σε δυό σημεία του δρόμου ο ΓΑΡΜΠΗΣ σχεδόν έξυσε τους τοίχους για να περάσει.
Πάνω από μισή ώρα για να διανύσει τα 300 μέτρα μέχρι τη θάλασσα.
Κάποια στιγμή έκανε την εμφάνισή του στο καταφύγιο, εκεί τον περίμενε ένας τεράστιος γερανός, ο οποίος ανέλαβε να ρίξει τον Γαρμπή στη θάλασσα.
Όταν δέθηκε το σκάφος στο γερανό και άρχισε να σηκώνεται στον αέρα οι καρδιές όλων μας χτυπούσαν με έναν τρελό ρυθμό.
Όλοι αμίλητοι , οι ανάσες κομμένες, τα μάτια καρφωμένα στο σκάφος και τα σταυροκοπήματα έπαιρναν και έδιναν.
Όταν η θάλασσα ακούμπησε την καρίνα του Γαρμπή και σιγά σιγά τον αγκάλιασε ολόκληρο κοίταξα τα πρόσωπα των ανθρώπων της Ένωσης…..
Η αγωνία είχε δώσει την θέση της στο χαμόγελο και σε δάκρυα χαράς.
Ήταν βλέπετε το πρώτο τους παιδί που γεννήθηκε στο νησί και έπρεπε να πάνε όλα καλά.
Τα χαρούμενα σφυρίγματα των αλιευτικών που υποδέχθηκαν στη θάλασσα το γαρμπή σήμαναν και το τέλος της επιχείρησης.
Δεν ξέρω για τους άλλους , αλλά παρακολουθώντας την όλη επιχείρηση αισθάνθηκα όπως τότε που πήρα αγκαλιά το πρώτο μου παιδί.
Γιατί σε τελευταία ανάλυση ο ΓΑΡΜΠΗΣ είναι παιδί της Σαντορίνης.
Εδώ γεννήθηκε , εδώ θα βαπτιστεί, εδώ θα μείνει όπως και τα παιδιά μας.
Είναι δικό μας παιδί ο ΓΑΡΜΠΗΣ.
Καλά ταξίδια

πηγή:Εσπέσο  και  νέα της Σαντορίνης

Σακολέβα στη Θήρα

Σακολέβα ή σακκολέβα ή σακκολαίφη ή λοίπαδος (sprit sail ή jigger sail) λέγανε παλαιότερα, ως κοινή ονομασία, το ιστίο (πανί) σχήματος τραπεζοειδούς που έφεραν μικρά πλοιάρια στη πρύμνη τους. Κατ΄ επέκταση με το ίδιο όνομα χαρακτηρίζονταν και τα πλοιάρια αυτά (καΐκια) τα οποία είχαν οξεία τη πλώρη αλλά και τη πρύμνη και έμοιαζαν πολύ με τα τρεχαντήρια.

Με τέτοια πλοιάρια που θεωρούνταν μεγάλης αντοχής στις τρικυμίες γινόταν προπολεμικά οι θαλάσσιες συγκοινωνίες μεταξύ των νησιών και του Πειραιά όπου και λιμενίζονταν στη θέση "λεμονάδικα", (μπροστά στον σημερινό Ηλεκτρικό Σταθμό).

Σήμερα τέτοιου τύπου πλοιάρια απαντώνται ως μηχανοκάικα σπογγαλιευτικά.

δείτε το από το 3.18 κ.εξ:

πηγή:Καλλ-ιστορώντας