Ο Άρειος Πάγος αποφάσισε: Η Καλντέρα ανήκει στο Δημόσιο!

Οι εκτάσεις της παγκοσμίως γνωστής περιοχής της Καλντέρας (ή Καλδέρας) στη Σαντορίνη ανήκουν στο ελληνικό Δημόσιο και ουδέποτε μετά τη σύσταση του ελληνικού κράτους έχουν περιέλθει σε ιδιώτες, υποστήριξε στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου ο αντεισαγγελέας Αναστάσιος Κανελλόπουλος.
Ειδικότερα, ο κ. Κανελλόπουλος υποστήριξε, κατ’ αρχάς, ότι οι εκτάσεις (γαίες) «καθαράς ιδιοκτησίας» που βρίσκονται στα νησιά των Κυκλάδων, τα οποία ήταν μη εξουσιαζόμενα πριν από την επανάσταση (1821) από τον Σουλτάνο, αλλά ούτε και κατεχόμενα από Οθωμανούς ιδιώτες, δεν περιήλθαν στο ελληνικό Δημόσιο, κατά διαδοχή του τουρκικού Δημοσίου, «δικαιώματι πολέμου» και δυνάμει των πρωτοκόλλων ανεξαρτησίας της Ελλάδος, όπως είναι το πρωτόκολλο του Λονδίνου (1830) και η συνθήκη της Κωνσταντινούπολης (1832).
Όμως, ξεκαθάρισε ο εισαγγελικός λειτουργός, αυτά ισχύουν εφόσον μιλάμε «περί γαιών καθαράς ιδιοκτησίας». Αντίθετα οι εκτάσεις που είναι δασικές, αιγιαλός, κοινόχρηστες, βοσκές, αλλά και γενικά οι εκτάσεις των Κυκλάδων (μεταξύ των οποίων και της Σαντορίνης) που λόγω της μορφής τους «δεν εξουσιάζονταν από κανένα, μετά τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας κατέστη κύριος αυτών το Ελληνικό Δημόσιο ως διάδοχος του Οθωμανικού Κράτους δικαιώματι πολέμου».
Και αυτό, συνεχίζει ο κ. Κανελλόπουλος, γιατί οι εκτάσεις αυτές, όπως ακόμη «είναι και οι βραχονησίδες, οι γκρεμοί, κ.λπ. παρέμειναν προσδιορισμένες κατά την ταυτότητά τους ως τμήμα της χώρας του οθωμανικού κράτους και ουδέποτε εξουσιάστηκαν από ορισμένα πρόσωπα, αλλά υπήγοντο υπό την απόλυτη εξουσία του κράτους αυτού».
Μετά την επανάσταση του 1821 και τη σύσταση του ελληνικού κράτους, κύριος των επίμαχων εκτάσεων έγινε, χωρίς αποζημίωση, το ελληνικό κράτος, προσέθεσε ο εισαγγελικός λειτουργός.
Θα ήταν αδιανόητο, υπογράμμισε ο κ. Κανελλόπουλος, «εκτάσεις που περιλαμβάνονταν στα όρια του τουρκικού κράτους, αλλά δεν εξουσιάζονταν από ιδιώτες να μην περιέλθουν στο ελληνικό Δημόσιο».
Κατόπιν αυτών εισηγήθηκε να απορριφθεί αίτηση Ανώνυμης Εταιρείας που ζητούσε να αναιρεθεί απόφαση του Εφετείου Αιγαίου η οποία είχε δικαιώσει το Δημόσιο.
Το Δημόσιο έχει καταθέσει διεκδικητική αγωγή κατά της εν λόγω εταιρείας η οποία ξεκίνησε κατασκευαστικά έργα σε έκταση 90 στρεμμάτων, στην περιοχή της Καλντέρας. Το Δημόσιο υποστηρίζει ότι στην επίμαχη περιοχή της Σαντορίνης κανένας ιδιοκτήτης δεν έχει αποκτήσει κυριότητα γιατί ανέκαθεν ήταν βοσκότοπος, λιβάδι και γκρεμοί. Το δικαστήριο επιφυλάχθηκε να εκδώσει την απόφασή του.
Να σημειωθεί ότι εκκρεμούν ανάλογες αγωγές στα δικαστήρια, όχι μόνο για την περιοχή της Καλντέρας (και την ευρύτερη περιοχή των «γκρεμνών») της Σαντορίνης, αλλά και για παρόμοιες περιοχές σε άλλα ελληνικά νησιά.

Στο «μικροσκόπιο» των επιστημόνων η Καλντέρα

Οι επιστήμονες είναι μέλη μιας ελληνο-γαλλο-ισπανικής αποστολής, η οποία ξεκίνησε στις 13 Ιουλίου και ολοκληρώθηκε σήμερα. Οι ερευνητές, που χρησιμοποίησαν το βαθυσκάφος «Θέτις» και το τηλεχειριζόμενο υποβρύχιο όχημα «Max Rover» του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίου Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), θέλουν να έχουν μία καλύτερη εικόνα, για το τί συμβαίνει στο ηφαίστειο της Σαντορίνης που έδειξε πριν ένα χρόνια σημάδια ενεργοποίησης.

Η αποστολή, αρχηγός της οποίας ήταν ο γεωλόγος Δημήτρης Σακελλαρίου, επικεφαλής ερευνών του Τομέα Θαλάσσιας Γεωλογίας-Γεωφυσικής του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ, πόντισε ένα μετρητή κλίσης και δύο αισθητήρες υποθαλάσσιας πίεσης για να καταγράψει την πιθανή παραμόρφωση και το «φούσκωμα» του βυθού εξαιτίας ανοδικών κινήσεων του μάγματος και των αερίων κάτω από το βυθό. Όσο ανυψώνεται ο βυθός πιεζόμενος από κάτω, τόσο μειώνεται η πίεση στους αισθητήρες, αφού πια υπάρχει μικρότερος όγκος νερού από πάνω τους.
Επίσης οι επιστήμονες τοποθέτησαν υποθαλάσσια θερμόμετρα για να καταγράψουν κάθε μεταβολή της θερμοκρασίας στα νερά της καλντέρας και ιδιαίτερα στις υδροθερμικές πηγές, εξαιτίας μια πιθανής αφανούς ηφαιστειακής δραστηριότητας. Η τοποθέτηση των οργάνων έγινε στην υποθαλάσσια περιοχή μεταξύ Θηρασιάς-Καμμένης-Οίας, στο βόρειο τμήμα της Kαλντέρας, η οποία αποτελείται από τρεις διακριτές λεκάνες με διαφορετικά βάθη και είναι η μεγαλύτερη υποθαλάσσια καλντέρα στον κόσμο φθάνοντας σε βάθος 389 μέτρων.
Η χρηματοδότηση της αποστολής έγινε αρχικά με κονδύλια του ευρωπαϊκού προγράμματος Eurofleets και, στη συνέχεια, με πόρους του ΕΛΚΕΘΕ και του Γαλλικού Ινστιτούτου.

θησαυροί και έξω από την Καλντέρα

Κι ένα ακόμη, σχετικά πρόσφατο κείμενο, που βρήκαμε στην εφημερίδα “Καθημερινή” σχετικά με την Σαντορίνη, υπογράφει η Καρολίνα Ρικάκη έχει τίτλο “θησαυροί και έξω από την Καλντέρα” κι αναφέρεται στις πολλές και καλές επιλογές και δυνατότητες διαμονής στο νησί, εκτός Καλντέρας…

Σύμφωνα με το άρθρο,

«Εχεις κανένα καλό ξενοδοχείο να μου συστήσεις για τη Σαντορίνη;», με ρώτησε ένας φίλος και μετά πρόσθεσε γρήγορα, «αλλά δεν θέλω να ξοδέψω μια περιουσία». Καλά ξενοδοχεία στη Σαντορίνη; Πανεύκολο. Υπάρχουν πολλά. Αλλά το πράγμα περιπλέκεται όταν πρέπει να σκεφτείς τα ευρώ που θα ξοδέψεις. Και ποιός δεν τα σκέφτεται αυτές τις μέρες; Φυσικά, αν πας στη Σαντορίνη, το όνειρο περιλαμβάνει πολυτέλεια και ομορφιά στην Καλντέρα, με πισίνα που χάνεται στον ορίζοντα, συναρπαστική θέα, ηλιοβασίλεμα...

Αλλά αν δεν θέλεις να ξοδέψεις τον μισό μισθό σου για λίγες μέρες σε ένα ξενοδοχείο, πρέπει να συμβιβαστείς με κάτι άλλο.

Οι επιλογές είναι ανάμεσα σε κάτι λιγότερο συναρπαστικό, με τα βασικά κομφόρ στην Καλντέρα ή απλώς να φύγεις τελείως από την Καλντέρα. Η πρότασή μου είναι να πάρετε το ποτό σας την ώρα του ηλιοβασιλέματος στην Καλντέρα και μετά να αφήσετε τα πλήθη και να μείνετε κάπου αλλού. Εχω ανακαλύψει δύο υπέροχα μέρη, όπου μπορείτε να μείνετε σε υπόσκαφα σπίτια στο στυλ της Καλντέρας (με όλη τη γοητεία της), με τη μόνη διαφορά ότι δεν θα είστε στην Καλντέρα. Μεγάλο το κακό;

Μπορεί να είναι κακό για όσους είναι στον μήνα του μέλιτος, αλλά και πάλι, υπάρχουν και σε αυτήν την περίπτωση ορισμένα πλεονεκτήματα: άνετο πάρκινγκ, όχι τόσα σκαλοπάτια για να ανέβετε και όχι ορδές τουριστών σε κάθε σημείο.

Η πιο πρόσφατη ανακάλυψή μου είναι ο Άγιος Αρτέμιος, ένας σπάνιος συνδυασμός ξενοδοχείου με εκκλησία. Ανήκει στον Αρτέμιο Μπελλώνια και στην Ελβετίδα γυναίκα του, Υβόν. Η εκκλησία χτίστηκε τον 15ο αιώνα από έναν πρόγονο του Αρτέμιου. Αν και δεν διατηρεί ακριβώς την αρχική μορφή της, έχει παραμείνει στην οικογένεια από τότε και σήμερα είναι μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές εκκλησίες στην Ελλάδα. Τα παλιά χρόνια, οι επισκέπτες προσκυνητές περνούσαν τη νύχτα στα υπόσκαφα σπίτια, βαθιά μέσα στον ηφαιστειογενή βράχο, ακριβώς από πίσω. Σήμερα, μπορείτε να κάνετε το ίδιο, αλλά με λίγο περισσότερη άνεση από αυτήν που απολάμβαναν οι προσκυνητές και αντί να ψάλλετε ύμνους, μπορείτε να βουτάτε σε μια μεγάλη πισίνα, να τσεκάρετε τα e-mail σας, να παίζετε τένις, να βλέπετε ταινίες, να απολαμβάνετε το πλούσιο πρωινό και να ξαπλώνετε στον ήλιο. Τα σπίτια είναι χτισμένα σε ένα καλόγουστο, μινιμαλιστικό ύφος: οι τοίχοι, τα χτιστά κρεβάτια και οι καναπέδες είναι στο λευκό. Τα απαλά, τσιμεντένια πατώματα δίνουν αίσθηση άνεσης και δροσιάς. Η επίπλωση είναι παραδοσιακή. Οι μεγάλες σπηλιές είναι τώρα μία πολύ κυκλαδίτικη ευρύχωρη αίθουσα πρωινού, με μοναστηριακή τραπεζαρία κι ένα αναπαυτικό καθιστικό. Το περιβάλλον είναι πιο αγροτικό και οι παραλίες είναι κοντά και αν ταξιδεύετε με μικρά παιδιά, θα απολαύσετε μία άπλα που κανένα ξενοδοχείο στην Καλντέρα δεν μπορεί να προσφέρει.

Και μετά είναι το «Ηλιόφως», μία καταπληκτικά γοητευτική αγκαλιά από μικρά σπίτια και αναστηλωμένες κατοικίες μέσα στον βράχο. Βρίσκεται στη Φοινικιά, ένα αυθεντικό χωριουδάκι χωρίς αυτοκίνητα όπου η ζωή είναι ακόμη απόλυτα γαλήνια, παρ’ ότι απέχει μόλις 15 λεπτά ποδαρόδρομο από το κέντρο της Οίας. Τα σπίτια έχουν το απλό, ντόπιο στυλ, αλλά αναβαθμισμένα με καλλιτεχνικές πινελιές. Η ιδιοκτήτρια, Σοφία Αδαμοπούλου, λατρεύει τα ταξίδια και έχει συγκεντρώσει μια μεγάλη συλλογή από διάφορα ενθύμια και μικροπράγματα απ’ όλο τον κόσμο. Με μία εκλεκτική μείξη επίπλων, αντικειμένων και έργων τέχνης, έχει δώσει στα σπίτια της ένα ξεχωριστό, αλλά όχι υπερβολικό, εξωτικό τόνο.

Ατενίζοντας την Καλντέρα

Καλντέρα (στα ισπανικά σημαίνει "καζάνι") ονομάζεται η εδαφική κοιλότητα που σχηματίζεται όταν υποχωρεί το τμήμα ενός ηφαιστειακού κώνου ή όταν διαβρώνονται βαθμιαία τα εσωτερικά τοιχώματά του.

Καλντέρα (στα ισπανικά σημαίνει "καζάνι") ονομάζεται η εδαφική κοιλότητα που σχηματίζεται όταν υποχωρεί το τμήμα ενός ηφαιστειακού κώνου ή όταν διαβρώνονται βαθμιαία τα εσωτερικά τοιχώματά του.
Η καλντέρα της Σαντορίνης είναι η μεγαλύτερη του κόσμου τόσο σε μήκος (φτάνει τα 16 χιλιόμετρα) όσο και σε πλάτος (προσεγγίζει κατά τόπους τα 2 χιλιόμετρα). Είναι όμως και η πιο εντυπωσιακή, ενώ παράλληλα αποτελεί σημείο αναφοράς για τον τουρισμό, τους ταξιδιώτες και τα κρουαζερόπλοια. Το υψόμετρό της κυμαίνεται από 150 έως 300 μέτρα, αρκετό για να χαρίζει την πιο εμβληματική θέα στο Αιγαίο.
Η απότομη κλίση της κόβει την ανάσα και το ηλιοβασίλεμα από εκεί ποτέ δεν φαίνεται ίδιο. Το ηφαίστειο γίνεται εσωτερική λάβα που επηρεάζει τον ψυχισμό των επισκεπτών και τους κάνει πιο διαισθητικούς. Είναι το σημείο όπου κάθε ταξιδιώτης αφήνει κάτι από τον εαυτό του για να γίνει ένα με την ηγεμονική δύναμη της φύσης και όσα αυτή υποδηλώνει.