Γράφει η Γιούλη Επτακοίλη, Μαργαρίτα Πουρνάρα
Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, διαφορετική πτυχή της ζημιάς που θα κάνει μακροπρόθεσμα ο «Καλλικράτης» στον πολιτισμό δίνει στην «Κ» ο Δημήτρης Καλιαμπάκος, καθηγητής του Μετσόβιου Πολυτεχνείου και συντονιστής του Διεπιστημονικού Μεταπτυχιακού Προγράμματος «Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών».
Μερικά στοιχεία δίνουν αμέσως το στίγμα του θέματος:
- Δήμος Καρπενησίου: Δεν χαρακτηρίζεται ορεινός. Ομως, η πρωτεύουσα του δήμου, με περίπου 10.000 κατοίκους, βρίσκεται σε υψόμετρο 960 και όλοι οι δήμοι που συνενώθηκαν χαρακτηρίζονταν ορεινοί.
- Νομός Φωκίδας: Εδαφος κατά 78% ορεινό. Δεν έχει κανένα ορεινό δήμο.
- Οι 11 από τους 12 νομούς της Κεντρικής, Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης δεν έχουν ορεινούς δήμους. Ο νομός Πιερίας –νυν περιφερειακή ενότητα Πιερίας– στο έδαφος της οποίας βρίσκεται ο Ολυμπος, δεν έχει κανένα ορεινό δήμο.
- Δήμος Καλαβρύτων: Δεν χαρακτηρίζεται ορεινός. Η περιοχή είναι ένα από τα πιο πολυσύχναστα χιονοδρομικά κέντρα της χώρας.
Με τον «Καποδίστρια» οι ορεινοί δήμοι έφταναν σε ποσοστό 62%, με τον «Καλλικράτη» μόλις στο 9,5%, σε μια χώρα που καθορίζεται από τον ορεινό και τον νησιωτικό χαρακτήρα της και με Σύνταγμα που σαφέστατα υποδεικνύει στον νομοθέτη να νομοθετεί λαμβάνοντας υπ’ όψιν του αυτά τα δύο βασικά χαρακτηριστικά.
Τι σημαίνουν όλα αυτά; «Οταν κάποιος χάνει το στοιχείο της ορεινότητας στον δήμο του, χάνει ένα σημαντικό στοιχείο πολιτιστικής ταυτότητας», τονίζει ο Δημήτρης Καλιαμπάκος.
«Προσπαθούμε να καταλάβουμε με ποια κριτήρια έγινε ο σχεδιασμός και δεν βγάζουμε άκρη. Κάναμε ερωτήσεις στο υπουργείο Εσωτερικών και μας παρέπεμψαν στη Στατιστική Υπηρεσία, η οποία δεν γνωρίζει τίποτα. Υποθέτω ότι στον “Καλλικράτη” είχαν βάλει ως όριο ότι ένας δήμος πρέπει να έχει το λιγότερο 10.000 κατοίκους. Στα βουνά της Ελλάδας, το να συγκεντρώσεις αυτόν τον πληθυσμό είναι σχεδόν αδύνατο. Ετσι, όμως, δεν προστατεύεις τις μικρές ορεινές κοινωνίες και τον πολιτισμό τους, την ταυτότητά τους.
Πραγματικά πιστεύω ότι ειδικά στη Βόρεια Ελλάδα, έγινε “σφαγή”. Επαιρναν τμήματα, λωρίδες βουνών και τις συνέδεαν με πεδινές περιοχές έτσι ώστε να καλύπτουν το πληθυσμιακό κριτήριο. Αλλά με αυτόν τον τρόπο ένωσαν ετερόκλητα πράγματα κι έφτιαξαν έναν ωραιότατο χυλό. Η “αγκαλιά” ενός δυνατού με έναν αδύνατο μάλλον θα οδηγήσει στο να απορροφήσει ο δυνατός τον αδύνατο παρά το αντίθετο. Ειδικά σε περίοδο έλλειψης χρημάτων, οι μικρές κοινωνίες είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα παραμεληθούν ποικιλοτρόπως. Ετσι δημιουργείται ένας σαφέστατος κίνδυνος αυτοί οι πολιτισμοί, οι ορεινοί στην περίπτωσή μας, να χαθούν μέσα σε ένα χυλό –προσωπικά σαν χυλό αντιλαμβάνομαι το νόημα της καλλικράτειας συνένωσης– και να χάσουν την πολιτιστική τους ταυτότητα».
«Ο “Καλλικράτης” είναι ισοπέδωση για τον πολιτισμό των ορεινών περιοχών», τονίζει η Στέλλα Γιαννακοπούλου, αρχιτέκτονας με διδακτορικό με θέμα «Η αποτίμηση της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής των ορεινών περιοχών, με μεθόδους περιβαλλοντικής οικονομίας»। «Το επιχείρημά τους είναι ότι φτιάχνουν ισχυρούς δήμους. Ισχυρούς, όμως, για ποιον; Οι μικρές, ορεινές στην περίπτωσή μας, κοινωνίες αδυνατίζουν με τον “Καλλικράτη”. Πώς θα προστατευθούν η αρχιτεκτονική, οι λαϊκές τέχνες, τα ήθη και τα έθιμα; Οταν μαζικά, άναρχα και χωρίς κανένα σχέδιο αποχαρακτηρίζονται ορεινές περιοχές της χώρας μας, οι συνέπειες στο μέλλον θα είναι τραγικές».
πηγή:Καθημερινη
